Wat is een AI-agent eigenlijk?

Het korte antwoord

Wat is een AI-agent eigenlijk?

Een AI-agent draait op dezelfde AI die je kent van ChatGPT, Copilot of Claude. Wat hem tot agent maakt, is wat je eromheen bouwt: wat hij moet doen, waar hij mag kijken en wat hij oplevert.

Geef hetzelfde systeem andere instructies en andere gegevens, en je hebt een andere agent. De ene vat offerteaanvragen samen, de andere zet inkoopfacturen klaar voor de boekhouding. Het verschil zit helemaal in wat je eromheen hebt gezet.

Het verschil

Wat is het verschil tussen ChatGPT en een agent?

Het verschil tussen ChatGPT en een agent is het verschil tussen een vraag en een taak. Een chatbot beantwoordt de vraag die je stelt en wacht daarna op de volgende. Een agent krijgt een terugkerende taak en loopt de stappen af tot het werk klaar is.

Neem een offerteaanvraag. Met ChatGPT plak je de mail erin en vraag je om een samenvatting, elke keer opnieuw. Een agent pakt elke aanvraag zelf op, haalt de prijzen uit je eigen lijst, zet de offerte klaar in jullie format en legt hem bij de verkoper neer.

Er ontstaat een digitale medewerker: een medewerker, gemaakt van software, die een vaste werkstroom, of een afgebakend stuk ervan, van begin tot eind draagt.Paul Hoffman

In mijn boek heet zo’n agent een digitale medewerker. Het woord agent komt uit de gereedschappen en de vakpers, en het betekent hetzelfde. Bij een medewerker denk je vanzelf aan een functieomschrijving en aan iemand die zijn werk nakijkt, en die horen bij een agent ook.

De bouwstenen

Waar bestaat een AI-agent uit?

Een AI-agent bestaat uit de AI zelf en vijf dingen die je eromheen bouwt. In mijn boek heet dat geheel de steigers. Ze maken van de algemene AI een agent voor jouw bedrijf en jouw werk.

• Instructies: wat hij moet doen, voor wie, in welke toon en waar hij op moet letten, in gewone taal.
• Gegevens: de documenten en lijsten waar hij uit put, zoals je prijslijst, je voorwaarden en eerdere offertes.
• Vaardigheden: vaste werkwijzen die meerdere agents kunnen delen, zoals hoe jullie een offerte opbouwen.
• Gereedschap: wat hij mag doen, zoals een mail lezen, een bestand opslaan of een agenda inzien.
• Koppelingen: de software waar hij mee praat, zoals je boekhoudpakket of je planning.

En je bestuurt hem niet met code, maar met woorden.Paul Hoffman

Dat laatste maakt het verschil met software zoals je die kent. Je schrijft niet in een programmeertaal wat de agent moet doen. Je legt het uit zoals je het een nieuwe collega zou uitleggen, en wat je eraan verandert, geldt meteen.

Mijn lezing

Waar staat de agent op de vijf niveaus van AI?

De agent hoort bij niveau 2 van de vijf niveaus van AI: één vaste taak met een vaste instructie, je eigen gegevens en een eigenaar die erop let. Op niveau 1 stellen mensen nog losse vragen aan een AI-assistent.

Op niveau 2 blijft het werk lopen zoals het altijd liep. De agent wordt een nieuwe schakel in de bestaande keten en haalt daar herhaalwerk weg. Dat is een goede eerste stap, maar de grote winst zit een niveau hoger, als je het werk zelf opnieuw ontwerpt.

De eerste maanden van een agent noem ik in mijn boek de leertijd. Elke fout die je vakman verbetert, gaat de instructies in en blijft daar, ook als die vakman ooit vertrekt. Die tijd kost eerst meer dan hij oplevert, en toch is hij wat de eerste agent je nalaat.

Wat het kan

Hoe zelfstandig werken agents nu?

Agents werken steeds langer zelfstandig, maar ze merken hun eigen fouten niet op. Onderzoeksorganisatie METR mat dat de lengte van de taken die AI zelfstandig kan afmaken sinds 2019 ongeveer elke zeven maanden verdubbelt.

Die meting gaat over programmeertaken, en METR schrijft er zelf bij dat echt werk rommeliger is dan een testopdracht. Wat een agent vorig jaar niet kon, kan hij nu vaak wel. Hoe vaak hij het goed doet, verschilt per taak, en dat meet je alleen met je eigen voorbeelden.

Hij vergeet niets en vertrekt nooit, maar merkt zelf nooit wanneer hij ernaast zit. Daarom tekent de mens.Paul Hoffman

Volgens het CBS gebruikte in 2025 29,8 procent van het midden- en kleinbedrijf een vorm van AI, en 13,8 procent van de bedrijven met twee tot negen mensen. Die cijfers zeggen nog niets over agents. Ze laten wel zien dat de meeste bedrijven nog moeten beginnen, ook met de eerste stap.

De praktijk

Waar begin je met een eerste AI-agent?

Begin met één taak die elke week terugkomt, die nu tijd kost en waarvan je kunt zien of het resultaat goed is. Offerteaanvragen samenvatten of inkoopfacturen voorbereiden zijn goede kandidaten.

Schrijf op hoe die taak nu gaat, alsof je het een nieuwe medewerker uitlegt. Verzamel een reeks echte voorbeelden met het goede antwoord erbij, zodat je kunt meten of de agent het goed doet. Wijs een eigenaar aan die de eerste weken alles nakijkt.

Wil je weten welke taken in jouw bedrijf het meest opleveren? Daarvoor is de BORS-scan: we lopen samen je werkprocessen door en kijken waar een agent tijd wint en waar een mens moet blijven tekenen.