Wat betekent AI voor het werk van mijn vakmensen?

Het korte antwoord

Wat betekent AI voor het werk van mijn vakmensen?

AI verandert het werk van je vakmensen vooral van binnenuit: hun rol blijft, hun taken schuiven. Het gewone geval gaat steeds vaker vanzelf, en de vakman houdt de uitzondering: het moment waarop iets niet klopt en er een oordeel nodig is.

Dat is goed nieuws, met twee kanttekeningen. Er is werk dat wel verdwijnt, en dat gesprek voer je beter vroeg dan laat. En je junioren leren hun vak straks niet meer vanzelf.

De cijfers

Worden er door AI mensen ontslagen?

Door AI worden in de meeste bedrijven tot nu toe weinig mensen ontslagen. Dat zeggen leidinggevenden zelf, in een groot internationaal onderzoek.

Het NBER, het Amerikaanse instituut voor economisch onderzoek, publiceerde dit jaar een enquête onder bijna zesduizend leidinggevenden in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Australië. Het overgrote deel ziet van AI nog geen effect op het aantal mensen in dienst, en voor de komende drie jaar verwachten ze per saldo weinig verandering.

Er is ook een somberder geluid. Volgens Axios waarschuwde Dario Amodei, de topman van AI-bouwer Anthropic, in 2025 dat AI de helft van de instapbanen op kantoor kan wegvagen. Dat is een voorspelling van een belanghebbende partij, maar het instapwerk verdient wel je aandacht.

Mijn lezing

Wat verandert er aan de dag van een vakman?

De dag van een vakman verschuift van doen naar overzien. Wie nu uitvoert, coördineert straks wat er wordt uitgevoerd, en wie nu iets maakt, beoordeelt straks wat er gemaakt is.

Er wordt nauwelijks iemand ontslagen, en niemands dag blijft hetzelfde.Paul Hoffman

In mijn boek De Informatiemotor gebruik ik de planner als voorbeeld. Zijn ochtend begint nu met een ronde langs telefoon en planbord: welke order is binnen, welke machine staat vrij. Geef dat schema aan een digitale medewerker, en die ochtendronde valt weg; de planner keurt dan wat zijn digitale medewerker voorstelt, en zegt ja, nee of anders.

De uren die vrijkomen, gaan naar het werk waar geen schema uitkomt: de spoedorder, de machine die stilvalt, twee klanten die tegelijk hun datum willen. “Zo verhuist zijn vakmanschap van het schema naar het oordeel eronder.” In het boek gaat het met de projectleider net zo: het gewone geval loopt vanzelf, en zijn ervaring zit in het moment dat het breekt.

Het eerlijke verhaal

Welk werk krimpt dan wel?

Het werk dat krimpt, is het doorgeefwerk: informatie verzamelen, overtikken, rondsturen en achter antwoorden aan bellen. Wie zijn dag vooral daarmee vult, merkt AI het eerst.

In het boek schrijf ik het zo: “Het pure doorgeven krimpt: het verzamelen, overtikken en doorsturen, het najagen van een antwoord. Wat een oordeel, een besluit of een relatie vraagt, krimpt niet.” Neemt een digitale medewerker bijna al het werk van zo’n rol over, en groeit de vraag naar dat werk niet mee, dan zijn er minder mensen voor nodig.

Zeg tegen die collega niet dat er niets verandert, en ook niet dat hij overbodig is. Wie jaren informatie door je bedrijf droeg, kent de keten beter dan wie ook, en wordt vaak een van je beste bouwers.

Maar de overgang kost tijd, en niet iedereen wil of kan die kant op. Daarom voer je dat gesprek vroeg.

Het risico

Waar leert de vakman van morgen zijn vak?

De vakman van morgen leert zijn vak niet meer vanzelf. Het eenvoudige werk waarmee een junior vroeger begon, neemt AI als eerste over, en daarmee verdwijnt de onderste trede van de leerschool.

Een junior leerde het vak door het eenvoudige werk duizend keer te doen, onder het oog van iemand die het kon. Valt dat werk weg, dan staat je bedrijf over tien jaar zonder nieuwe vakmensen. Die leerschool ontstond altijd vanzelf. Voortaan ontwerp je haar zelf.

Dat kan heel praktisch. Laat een junior een deel van het werk nog met de hand doen, zodat hij leert wat goed is, en laat hem de fouten van de digitale medewerker zoeken. Een senior doet een paar keer per jaar één klus van begin tot eind zelf, zonder AI, zodat zijn eigen maat scherp blijft.

Of dat genoeg is, weet nog niemand, en het boek laat die vraag open.

De praktijk

Wat doe je hier deze week mee?

Pak deze week de lijst van je mensen erbij en zet achter elke naam hoeveel van zijn week doorgeefwerk is. Dat is het werk dat het eerst verandert, en daar begint het gesprek.

Zet daarnaast wie bij jou nog het eenvoudige werk doet om het vak te leren. Daar ontwerp je de leerschool. En schrijf op wie de kennis in zijn hoofd heeft waar je bedrijf op draait, want die kennis leg je vast zolang hij er nog is.

Wil je weten waar het doorgeefwerk in jouw bedrijf zit, en wat een digitale medewerker daar kan overnemen? Dat brengen we in kaart met de BORS-scan. Waar je bedrijf nu staat, lees je in het artikel over de vijf niveaus van AI.